Hoe zit het nou echt met… cholesterol?

Cholesterol heeft een slecht imago, maar wist je dat het onmisbaar is voor ons lichaam? In deze blog vertellen we je alles wat je moet weten over deze bijzondere stof.

Van binnen en van buiten

Cholesterol is een witte vetachtige stof. Het zit in vetrijke voedingsmiddelen als gebak, vet vlees en snacks. Via deze voedingsmiddelen krijg je van buitenaf cholesterol aangevoerd. Maar het grootste deel maakt je lichaam zelf aan. Dat gebeurt in de lever, die daarvoor als bouwstof de verzadigde vetten uit voeding gebruikt. Hoe meer verzadigd vet je eet, hoe meer cholesterol je lever kan aanmaken. Hoe sterk verzadigd vet het cholesterolgehalte in je bloed beïnvloedt, hangt af van je persoonlijke gevoeligheid daarvoor.

Overdaad schaadt

Onze lever maakt niet voor niets zelf cholesterol: we kunnen niet zonder. Cholesterol is een belangrijke bouwstof voor celwanden en het is nodig om vitamine D, gal en hormonen aan te maken. Maar meer is zeker niet beter. Bij een hoog cholesterolgehalte in het bloed kan cholesterol zich ophopen aan de binnenwand van de bloedvaten. Deze “plaques” (of plak) maken bloedvaten nauwer en stugger, waardoor bloed minder goed doorstroomt. Plaques ontstaan sneller als de vaatwand al beschadigd is, bijvoorbeeld door roken, hoge bloeddruk of diabetes. Een verhoogd cholesterolgehalte is dus nadelig voor je hart- en bloedvaten.

Goed en slecht cholesterol

Er zijn twee soorten cholesterol: het slechte LDL-cholesterol en het goede HDL-cholesterol. LDL kan plaques vormen, terwijl HDL juist helpt de bloedvaten schoon te houden. HDL ruimt overtollig cholesterol in het bloed op en breekt plaques af. Voor de gezondheid van hart en bloedvaten is het daarom belangrijk dat het totale cholesterolgehalte in het bloed niet te hoog is én dat de verhouding tussen het goede HDL- en het slechte LDL-cholesterol gunstig is.

Cholesterolwaarden: meten is weten

Of je waarden goed zijn, blijkt uit bloedonderzoek. Afhankelijk van het risico op hart- en vaataandoeningen en je leeftijd, zijn er verschillende streefwaarden voor LDL-cholesterol:

• Minder dan 3,0 mmol/l is over het algemeen goed
• Bij verhoogd risico op hart- en vaatziekten: minder dan 2,6 mmol/l
• Bij hart- en vaatziekten en jonger dan 70 jaar: minder dan 1,8 mmol/l
• Bij hart- en vaatziekten en ouder dan 70 jaar: minder dan 2,6 mmo/l

Voor HDL-cholesterol is er geen streefwaarde, maar het is gunstig als de waarde hoger is dan onderstaande getallen. Een hogere waarde verlaagt het risico op hart- en vaataandoeningen.

• Mannen: >1,0 mmol/l
• Vrouwen: >1,2 mmol/l

Tot slot wordt de cholesterolratio bepaald. Dit is het totaal cholesterol gedeeld door het HDL-cholesterol. Deze ratio hoort onder de 5 te blijven en hoe lager, hoe beter.

Triglyceriden en non-HDL-cholesterol

Bij een cholesterolmeting in het bloed worden ook de hoeveelheid triglyceriden en het non-HDL-cholesterol bepaald. Triglyceriden zijn vetachtige stoffen die dienen als energiebron en als vetopslag in het lichaam. Een triglyceridengehalte hoger dan 2 mmol/l kan schadelijk zijn en vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Alcohol en suiker laten het triglyceridengehalte stijgen.

Non-HDL-cholesterol is een verzamelnaam voor alle “slechte” cholesteroldeeltjes in het bloed, naast LDL. De waarde van non-HDL zegt, in combinatie met factoren als leeftijd, geslacht, bloeddruk en rookgedrag, iets over het risico op hart- en vaatziekten.

Zo help je je cholesterol te verlagen

Een gezonde leefstijl helpt om cholesterol te verlagen en laag te houden. Gezond eten is vooral: gevarieerd en niet te veel, minder verzadigd vet en veel groenten en fruit. Verzadigd vet zit vooral in volvette kaas, vet vlees en bewerkte producten als koek, gebak en snacks. Overgewicht speelt in veel gevallen een rol bij een te hoog cholesterol. Afvallen kan dus goed zijn wanneer je een te hoog cholesterol hebt. Regelmatige lichaamsbeweging helpt niet alleen om gewicht en bloeddruk te verbeteren, maar kan ook je HDL-cholesterol verhogen en LDL-cholesterol verlagen. Ook stoppen met roken en matigen van alcohol helpt cholesterol te verlagen.

Plantensterolen

Daarnaast zijn er speciale voedingsstoffen die goed zijn voor de cholesterolspiegel, zoals plantensterolen. Plantensterolen blokkeren de opname van cholesterol in de darmen. Daardoor komt er minder cholesterol in het bloed en wordt er meer cholesterol uitgescheiden via de ontlasting. Plantensterolen komen van nature voor in plantaardige producten zoals peulvruchten, granen en noten, en worden soms toegevoegd aan margarines of gebruikt in supplementen. Flinndal Cholesterol bevat per tablet 800 mg plantensterolen uit soja. Dat is precies de hoeveelheid die helpt voor het behoud van een goed cholesterolgehalte.