Alles over botdichtheid

Wist je dat je botten levend weefsel zijn? Ze worden voortdurend opgebouwd en weer afgebroken. De eerste (ongeveer) 30 levensjaar heeft de opbouw de overhand. Hierna is het belangrijk om de afbraak zoveel mogelijk te remmen.

Botdichtheid

Onze botten bestaan onder andere uit kalk (calcium), fosfor en beenmerg. Samen vormen ze een hechte structuur met kleine openingen ertussen. Hoe steviger de structuur en hoe kleiner de openingen, hoe sterker je botten zijn. Je botdichtheid is dan goed en je botten kunnen tegen een stootje. Die botdichtheid bouw je op als je jong bent. Dat zit zo: je lichaam maakt voortdurend nieuw botweefsel aan en breekt oud botweefsel af. Tot je 30e worden je botten steeds sterker omdat de opbouw dan sneller gaat dan de afbraak. Na je 35e begint de sterkte van je botten af te nemen. Er wordt meer bot afgebroken dan aangemaakt. Bij het ouder worden is het dus normaal dat botten brozer worden.

Je botdichtheid meten

Het meten van je botdichtheid kan met een DEXA-scan. Een DEXA-scan wordt bijvoorbeeld uitgevoerd als je 50-plus bent en een bot gebroken hebt. Ook bij het gebruik van bepaalde medicijnen of een onderliggende ziekte vragen artsen meestal een DEXA-scan aan. Ze willen dan osteoporose (botontkalking) uitsluiten. De afkorting DEXA staat voor Dual Energy X-ray Absorptiometry. De scan meet de hoeveelheid mineralen in je bot, meestal in de heupen en wervels. De waarden worden uitgedrukt in een T-score. Hoe lager deze score, hoe lager je botdichtheid en hoe groter de kans op een botbreuk.

Werken aan je botgezondheid

Hoe beter je botmassa is rond je 30e, hoe meer marge je hebt voordat je botten brozer worden. Daarom is een goede botopbouw op jonge leeftijd zo belangrijk. Ben je de 30 inmiddels gepasseerd, dan kun je het proces van afbraak vertragen met:

Beweging

Botten worden sterk van activiteiten waarbij je je botten belast. Kortom: beweging waarbij je lichaamsgewicht druk uitoefent op je botten. Daarbij kun je denken aan wandelen, joggen, turnen, volleyballen en tennissen. Fietsen of zwemmen versterkt je botten niet, omdat je lichaamsgewicht daarbij wordt gedragen door de fiets en het water.

Calcium

Dit mineraal speelt een rol bij de botaanmaak en ondersteunt de botten. Calcium zit vooral in melk, yoghurt, kwark en kaas, maar ook in noten, graanproducten zoals brood en groene groente.

Vitamine D

Vitamine D zorgt ervoor dat de darmen calcium goed opnemen en is nodig om het calcium in de botten vast te leggen. Je huid kan zelf vitamine D maken, onder invloed van zonlicht, wanneer de zonkracht sterk genoeg is. Daarvoor moet je dagelijks minimaal een half uur met onbedekte armen en gezicht in de zon zijn, zonder zonnebrandcrème op. Als je een getinte huid hebt, maakt je huid moeilijker vitamine D aan en adviseert de Gezondheidsraad om een supplement te slikken. Ook voor mensen die weinig buiten komen, kinderen, ouderen en zwangeren, geldt het advies om extra vitamine D via een supplement in te nemen. Je kunt vitamine D ook uit eten halen. Het zit vooral in vette vissoorten zoals zalm, haring of sardines. Ook wordt vitamine D toegevoegd aan halvarine, margarine en bak- en braadproducten.

Vitamine K

Deze vitamine speelt een rol bij de botaanmaak en draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. Vitamine K zit vooral in groene bladgroenten, maar ook in andere groenten, fruit, melk en melkproducten, vlees, eieren en granen. Kleine hoeveelheden vitamine K2 komen ook voor in lever, kaas en eigeel.

206 botten en hun functie

Het skelet van een volwassen mens bestaat in totaal uit 206 botten. Die ondersteunen je lichaam en geven het zijn vorm. Daarnaast beschermen ze je organen en verankeren ze je spieren. In het beenmerg van je botten worden rode en witte bloedcellen gevormd. Verder zijn botten een opslagplaats voor mineralen, waaronder calcium, die aan andere delen van het lichaam afgegeven kunnen worden.